Cansu Coşkun – Mitolojik Bir Roman: Yeşim Taşı Efsanesi/ Karanlık Dünya’ya Yolculuk

Türk mitik öykülerini, fantastik karakterlerini ve tarihi kişiliklerini Yeşim Taşı merkezinde ele alan bir kitap ile karşı karşıyayız. Daha önce mitoloji ve halk bilimi alanındaki editörlük çalışmaları ile tanınan Ömer Ünal’ın ilk romanı Yeşim Taşı Efsanesi/ Karanlık Dünya’ya Yolculuk adını taşıyor.

Yeşim taşı; kar, yağmur, dolu yağdıran, koruyucu güç görevini üstlenmiş efsanevî bir taştır. Bu kutlu taş özellikle Türk mitolojisinde önemli bir yer edinmiştir. Atalar kültü ile ongunlaşmış Oğuz Kağan’ın adını taşıyan başkahraman kitapta kendi gücünün farkına varmaya çalışıyor ve bu yolda da Hızır, Korkut Ata gibi yardımcı karakterler ile karşılaşıyor.

“Verdiği nefeslerle camda aralıksız buğular oluşturan Oğuz, bu sayede cama yazı yazma imkânına kavuşuyordu. Baş harfini yazdı önce ‘O’ harfini yaparken, parmağının dairesel bir şekilde kıvrılması ona hep zevkli gelmişti.’’ Buradaki ‘O’ harfi kadimsel süreçte, var olan özsel değişimi anımsatıyor. Bu benzerlikte; ruhun bir döngü içinde devamını ve aynı zamanda Tanrı’ya ulaşmasını okuyabiliriz. Oğuz bir çocuk kahraman ve atalarına bahşedilmiş destansı güç onun ruhunda mevcut.

Oğuz’un Bilge Kağan ile tanışması ile yolculuğu başlıyor. Türk tarihinden ve atalardan bahseden bir öğretmenin de kitapta kazandığı hüviyet önemli. Çünkü bir öğretmenin, öğrencileri için aynı zamanda bilge bir yol başçı olması vurgulanıyor. Bu noktada eğitim sistemimizdeki fen ağırlıklı bakış açıcı ince bir dille yeriliyor. Ayrıca Oğuz, Umay ve Berk’in okudukları okulun adının Necip Hablemitoğlu olması oldukça anlamlı.

Türk mitolojik sistemindeki Hızır motifi, Oğuz ve arkadaşlarının kutlu yolculuklarında onlara öğütler veriyor. Çocuk ve gençlik romanı olarak düşündüğümüzde, kitapta Hızır’ın öğütlerinin ve kişilik özelliklerinin aktarılmasının oldukça önemli olduğunu söyleyebilirim.

Eserde ayrıca tabiat kültleri, somut olmayan kültürel miras unsurları, geleneksel çocuk oyunları da yer alıyor. Örneğin mangala ve aşık atma oyunları; su, hava ve toprak unsurları ile ilgili bilgiler de okurun öykünün içerisinde bilgi sahibi olmasını da sağlıyor.

Türklerin yol gösterici kılavuzu bozkurt; darda kalmışların, sıkıntıya düşenlerin can suyu Hızır, alageyik, boy boylayan soy soylayan, yiğitlik göstermedikçe çocuklara ad koymayan Dedem Korkut, Oğuz’un bu yolculuğunda ona yardımcı oluyorlar.

Kitapta gençlere verilmek istenen iletilerin başında vatan ve doğa sevgisi geliyor. Örneğin kitapta yer alan şu cümleler ilk dikkati çekenlerden:

“Köksüz ağaç hiç büyüyebilir miydi? Yaprakları çıkmaz, meyveleri de olgunlaşmazdı. İnsanların da kökleri olduğunu düşündü. Anne ve babaları, dedeleri, nineleri ve hiç tanımadıkları çok çok eski ataları… Atalarının sözlerini, kültürünü bilmeyen çocuklar şu an altında oturduğu ters dönmüş ağaçlara benziyorlardı… Nereye doğru büyüdüğü belli olmayan ağaçlar…”

Somut olmayan kültürel miras alanında değerlerimizin aktarılmasına aracılık eden Yeşim Taşı Efsanesi kitabı, gençlere destanlardaki mitolojik kahramanları, gelenek ve görenekleri aktararak Türk fantastik edebiyatına önemli bir katkı sunmaktadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir