İlahi Bir Lütuf: Kalandar Soğuğu

Hasan Köstek

Kalandar Soğuğu, Mustafa Kara’nın ikinci filmi. Yurt içinde ve yurt dışında  birçok ödülü toplayan Kalandar Soğuğu’nun senaryosunu Mustafa Kara ve Bilal Sert birlikte yazdı. Oyuncu kadrosundaysa Mustafa Kara, Tuncer Salman, Haydar Şişman ve Nuray Yeşilarz gibi isimler bulunmakta. Ayrıca film Türkiye adına 2016 Oscar ödülleri için yabancı dilde en iyi film dalında aday gösterilmişti.

Ankara’da katıldığı bir söyleşide Mustafa Kara meramını şu sözlerle dile getirmişti: “Bu anlamda birinin var ettiği, anlattığı yerden öykünerek cümleler kuruyoruz. Bir insan her şeyden önce kendine dönmeli, kendi mekanına, kendi ait olduğu toprağa dönmeli. Kültüründen bir şey üreterek içindeki bulunduğu soruna cevap bulmalı. Bu anlamda Kalandar Soğuğu da bu öykünmelerden, yaşadıklarımdan ve benim için sorun olanın üzerinden bir kapı aralamış olabilir. Bunun örneklerini görmekteyiz çünkü hala doğayla toprakla olan ilişkimiz kesilmemiş bir ülkeyiz.” Kendi cümlelerinden anlıyoruz ki Trabzon doğumlu olan  Mustafa Kara kendi doğduğu toprakların dertlerinden birini bize aktarmayı mesele edinmiş. Aslında bahsettiği özüne dönmek muhabbeti ve filmde de sıkça işlenen doğa-insan ilişkisi bana bir nebze de olsa Semih Kaplanoğlu’nun Buğday’ını hatırlattı. Elbette birbirinden çok farklı filmler fakat temeldeki mesele bende bu çağrışımı  yaptı. Mustafa Kara bir röportajındaysa filmin konusunu şöyle anlatıyor: “Tutkusunun, idealinin, umudunun peşinden giden, ya da kariyeri için yırtınan hayalperest insanların toplum ve ailesi tarafından anlaşılamaması, hatta biraz ‘tü-kaka’ edilmesi ve dışlanması meselesi taşrada bambaşka bir insan hikayesi üzerinden olsa nasıl olur, orada nasıl algılanır, orada da aynı sıkıntıyı çeker mi ya da eşini ikna etmek için zor durumda kalır mı sorusu üzerinden yola çıktık.” Mustafa Kara’nın burada bahsettiği anlaşılamama muhabbeti bence filmde çok çarpıcı bir şekilde anlatılıyor. Karısının tüm ısrarlarına rağmen maden ocağında çalışmayı reddeden başkarakterimiz Mehmet, dağlara çıkıp kendi madenini aramaktadır. Kendini hayaline adayan Mehmet, bu uğurda canla başla çalışmaktadır fakat bir türlü sonuç elde edememektedir.  Bir yandan biriken borçlarda ödenmeyi beklerken karısı haklı ama saldırgan tavrıyla Mehmet’i azarlayınca onun döktüğü göz yaşlar bir erkeğin yaşayabileceği en çaresiz durumu çok güzel bir şekilde anlatıyor. Burada dikkat çekmek istediğim bir hususta turizm furyasından kaynaklanan kafamızdaki Karadeniz algısının tam tersine burada Karadeniz’in hırçın ve zor şartları gözler önüne seriliyor. Taşrada yaşamını idame ettirmeye çalışan insanların yaşadığı zorluklara da biraz kulak kabartıyor Kalandar Soğuğu.  Sinematografik olarak çok güçlü bir yapıya sahip olan film dört mevsimde ayrı ayrı çekilmiş. Yani anlayacağınız Mustafa Kara’nın bu emeği bizi muhteşem bir görsel şölene davet ediyor. Her sahnesi sanki bir fotoğraf karesi olan Kalandar Soğuğu, bu pastoralliği hikayeye iyice yedirerek akıcılığından da taviz vermiyor.  Filmde dikkatimi çeken başka bir hususta Mehmet’in büyük oğlunun down sendromlu kardeşine bakış açısı. Büyük oğlu boğa güreşlerine gidecekken kardeşini yanında pek istemiyor gibi ve orada da zaten hemen babasının uyarılarına maruz kalıyor. Bu sahnenin insaniilişkilerimizi sorgulatan bir sahne olduğunu düşünüyorum. Her ne kadar öyle bir şeyin bizimde başımıza gelebileceğini bilsekte insanın kibri hiçbir zaman kaybolmuyor ne yazık ki. 

Bir başka husus da filmin başından son sahnesine kadar olan umutsuzluk hakimiyeti. Ödenemeyen borçlar, bulunamayan maden, kaybedilen güreş derken iyice hepimiz umutsuzluk mahzenine sürüklenirken bizi kurtaran, Mehmet’in down sendromlu çocuğu Mustafa olur. Onun sayesinden bir çukurda bulunan boğa, aynı zamanda Mehmet’in aradığı madenleri de ona getirmiştir. Her şeyin daha kötüye gittiğini sandığımız bir anda masumiyeti temsil eden Mustafa sonucunda bulunan bu şeyler ilahi bir lütuftan başka ne olabilir ki?

Kaynakça:

·         https://www.ntv.com.tr/sanat/kalandar-sogugu-yonetmeni-insan-ait-oldugu-topragi-anlatmali,vu2Ji2P5rUqjPfkRq5yBcA?_ref=infinite

·         https://www.populersinema.com/roportaj/kalandar-sogugu-filminin-yonetmeni-mustafa-kara-ile-roportaj-31770.htm

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir